NEW FEATURE! You can now use your credit card to buy cryptocurrencies! Read more here

Interesujesz się kryptowalutami, ale nigdy nie zagłębiłeś się bardziej w ten temat? Nie przejmuj się – wyjaśnimy ci wszelkie podstawowe rzeczy, jakich potrzebujesz do zrozumienia kryptowalut.

By pokazać jak działa kryptowaluta, rozpoczniemy od odpowiedzi na pytanie czym w ogóle ona jest, a następnie podzielimy temat na łatwo przyswajalne części. W celu lepszego zrozumienia, wyjaśnimy najważniejsze pojęcia, takie jak waluty cyfrowe, blockchain, decentralizacja oraz kryptografia.

 

SPIS TREŚCI

Co to kryptowaluta?

Na to pytanie odpowiedzmy najpierw nieco bardziej ogólnikowo.

Kryptowaluty to cyfrowe (lub wirtualne) waluty, które wykorzystują kryptografię – technikę bezpiecznej (zaszyfrowanej) komunikacji. Ze względu na tę cechę bezpieczeństwa, większości kryptowalut nie da się podrobić, choć ich bezpieczeństwo zależy również od paru innych czynników.

Większość kryptowalut stanowi zdecentralizowany system, który opiera się na technologii łańcucha blokowego (ang. blockchain). Jest to publiczny rejestr transakcji, który utrzymywany jest i stale aktualizowany przez tysiące osób (tak zwanych górników) na całym świecie. Wszystkie transakcje są anonimowe, ale każda z nich dostępna jest publicznie.

Użyliśmy już kilka terminów, których mogłeś jeszcze nie znać – ich objaśnienie znajdziesz w poniższych sekcjach.

 

Kryptowaluty: co jest jest waluta wirtualna?

Kryptowaluta to waluta cyfrowa. Istnieją one wyłącznie w komputerach, a więc w systemie tym nie funkcjonują monety czy banknoty, które można dotknąć.

Wirtualna waluta może być scentralizowana – w takiej sytuacji istnieje jeden centralny punkt kontroli nad emisją pieniądza – lub zdecentralizowana, kiedy to kontrol nad emisją pochodzi z kilku źródeł. Kryptowaluty należą do tej drugiej kategorii.

 

Kryptowaluty: co to jest kryptografia?

Kryptowaluty stosowane są do konwersji danych transakcji. Jednym z najsłynniejszych urządzeń do zaszyfrowanej komunikacji jest Enigma, która stosowana była w trakcie drugiej wojny światowej.

Enigma miała jednak pewną wadę, która pozwoliła Aliantom odczytać zaszyfrowane wiadomości. Kryptografia stosowana w kryptowalutach w dalszym ciągu nie została rozpracowana i nie zanosi się na to, aby komuś w najbliższym czasie się to udało. Teoretycznie mógłby do tego doprowadzić przełom w mocy obliczeniowej – jako potencjalnych kandydatów do rozszyfrowania współczesnej kryptografii podaje się komputery kwantowe, ale w dalszym ciągu są to maszyny pozostające zaledwie na etapie testów.

Tego rodzaju kryptografię określić można również mianem kluczy publicznych i prywatnych. Technologia ta pozwala na identyfikację pary kryptograficznych kluczy: prywatnego i publicznego.

 

Kryptowaluty: co to jest decentralizacja?

Kryptowaluty są zdecentralizowane ponieważ ich systemy funkcjonują bez udziału banku centralnego, ani żadnego innego pojedynczego administratora. Zarówno emisja, jak i wartość waluty cyfrowej nadzorowana jest przez samych użytkowników. W pewnym sensie jest to więc waluta internetowa, która naprawdę należy do ludzi.

Aby pojąć jak działa Bitcoin, ważne jest zrozumienie czym jest zdecentralizowana sieć. Pojęcie decentralizacji zostało już opisane wyżej, ale można na to spojrzeć też od innej strony. Kiedy otwierasz przeglądarkę i wpisujesz „www.google.com”, twój komputer rozpoczyna komunikację z serwerami Google. Przeglądarka pokazuje ci następnie rozmaite rezultaty wyszukiwania. Gdyby z jakiegoś powodu serwery Google nie były dostępne, rezultaty wyszukiwania nie zostałyby wyświetlone. Wszystko dlatego, że dane przechowywane są w scentralizowanej sieci.

W sieci zdecentralizowanej, takich problemów można uniknąć.

Podstawową cechą kryptowalut jest to, że nie emituje ich żadna centralna instytucja, dzięki czemu – przynajmniej w teorii – są one odporne na rządowe manipulacje.

 

Kryptowaluty: co to jest blockchain?

Blockchain to forma technologii rozproszonego rejestru, która jest zarówno transparentna, jak również niezmienna. Innymi słowy jest to rejestr, który publicznie zapisuje wszystkie dane transakcji. Aby tego dokonać, większość sieci musi wypracować porozumienie. W ten właśnie sposób, sieć uznaje, że transakcja jest prawidłowa.

Zilustrujmy to przykładem. Wysyłałeś kiedyś plik cyfrowy (na przykład zdjęcie z wycieczki) do znajomych lub rodziny za pośrednictwem emaila? Jeśli tak, to tworzyłeś wówczas cyfrową kopię takiego pliku. Potrafisz sobie pewnie wyobrazić, że robienie czegoś podobnego z cyfrową walutą nie byłoby najlepszym rozwiązaniem.

Pliki cyfrowe mają to do siebie, że można kopiować je bez końca, co zresztą nie byłoby wcale takie trudne. Twórcy filmów oraz muzycy walczą z takim procederem od powstania internetu oraz technologii peer-to-peer.

W świecie finansów problem kopiowania nazywa się podwójnym wydatkowaniem środków (ang. double-spending). Jak więc wyeliminować możliwość tworzenia nowych pieniędzy w zasadzie z niczego?

Pomaga w tym technologia blockchain, która zamiast powielania, umożliwia dystrybucję.

Omawiamy to szerzej w artykule dotyczącym technologii blockchain.

Blockchain jest zatem rozwiązaniem problemu podwójnego wydatkowania środków, ponieważ transakcje nie mogą być powielane, co zapobiega tworzeniu nowych monet z niczego.

 

Kryptowaluty: co to jest kopanie?

Kopanie (ang. mining) to system rozproszonego konsensusu. Gdy ktoś chce wykonać transakcję, jej kopię otrzymuje każdy w zdecentralizowanym systemie. Wszyscy członkowie sieci muszą wtedy ją zatwierdzić, redukując, a wręcz eliminując w ten sposób możliwość oszustwa.

Wiele ludzi na całym świecie jest aktywnie zaangażowanych w utrzymanie sieci. Kopanie to termin stosowany w kontekście potwierdzania transakcji, które czekają na wejście do łańcucha blokowego.

Aby transakcja została ujęta w łańcuchu blokowym, najpierw trzeba ją spakować w blok, który musi zgadzać się z rygorystycznymi zasadami szyfrowania, jakie są weryfikowane oraz potwierdzane przez górników danej sieci. W proces ten nie jest zaangażowana żadna centralna instytucja rządowa, dzięki czemu utrzymana jest neutralność sieci Bitcoin.

Porównajmy to szybko z tradycyjnym systemem elektronicznych pieniędzy. Kiedy dokonujesz płatności kartą, transakcję taką weryfikuję oraz zatwierdza wydawca karty (jak na przykład MasterCard.

Proces tworzenia nowych kryptowalut nazywamy kopaniem, ponieważ ma on wiele cech wspólnych z kopaniem czy też wydobywaniem złota. W obu przypadkach łączy się on z ciężką pracą, oraz wymaga dużo energii aby osiągnąć wartościowy produkt.

W skrócie, górnicy nagradzani są nowymi Bitcoinami w zamian za poświęcenie dużej mocy obliczeniowej w celu utrzymania i ochrony sieci!

 

Jak przechowywać i korzystać z kryptowalut

Kryptowaluty istnieją wyłącznie w formie cyfrowej, więc może się wydawać, że płaci się nimi w taki sam sposób, jak przy użyciu karty płatniczej. Na pierwszy rzut oka rzeczywiście tak jest, ale jeśli się przyjrzeć, to dostrzeżemy wiele różnic.

Kryptowaluty są częścią łańcucha blokowego, a ich użytkownicy mają do nich dostęp za pomocą tak zwanych kluczy publicznych i prywatnych. Kryptowaluty nie są przechowywane w jednej lokalizacji jako plik (w sekcji „co to jest blockchain” zwróciliśmy uwagę na teoretyczne wady takiego rozwiązania).

Można sobie wyobrazić, że kryptowaluty funkcjonują trochę tak, jak poczta email. Aby otrzymać od kogoś wiadomość, musisz najpierw udostępnić swój adres. Podobnie sprawa wygląda z kryptowalutami – w tym przypadku jednak należy udostępnić swój klucz publiczny (adres portfela). Aby wejść na swoją skrzynkę email potrzebujesz hasła. W przypadku kryptowalut, analogicznym pojęciem jest klucz prywatny.

Portfel kryptowalutowy zawsze składa się z dwóch części. Pierwszą jest jego adres publiczny, który spokojnie udostępniać możesz innym osobom. Drugą częścią jest klucz prywatny, którym pod żadnym pozorem nie można dzielić się z innymi.

Klucz prywatny wykorzystywany jest do tego, by zaszyfrować transakcje, natomiast klucz publiczny by je odszyfrować. Co za tym idzie, klucz prywatny nie może dostać się w niepowołane ręce – każdy, kto ma do niego dostęp, może w zasadzie nazywać się właścicielem portfela. Klucz publiczny może być udostępniany osobom trzecim, ponieważ wskazuje on tylko, że to ty jesteś właścicielem danego adresu.

Podsumowując, bez obaw udostępniaj swój klucz publiczny oraz rób wszystko by chronić klucz prywatny.

 

Krótka historia kryptowalut

Zerknijmy na to, jak wygląda historia kryptowalut. Jest ona ściśle związana z rozwojem Bitcoina, bowiem była to pierwsza prawdziwie globalna krypto waluta.

 

(-2008) Lata przed Bitcoinem

Zanim powstał Bitcoin, było kilka prób stworzenia cyfrowej waluty online, ale żadnej z nich nie udało się tak naprawdę ugruntować swojej pozycji. Przykładami takich walut są B-Money oraz Bit Gold, które co prawda zostały opracowane, ale żadnej z nich nie udało się wybić poza etap rozwoju.

 

(2008) Satoshi Nakamoto i Bitcoin

W sierpniu 2008 roku zarejestrowano domenę bitcoin.org, która stała się stroną domową najsłynniejszej dziś krypto waluty. Ostatniego dnia października tego samego roku, osoba lub organizacja znana pod pseudonimem Satoshi Nakamoto opublikowała artykuł naukowy pt. „Bitcon: A Peer-to-peer Electronic Cash System”.

Artykuł przedstawiał koncept technologii blockchain, a Bitcoin został opisany jako zasób cyfrowy oraz system typu open-source. Oznacza to, że nie należy on w zasadzie do nikogo, a każdy może aktywnie brać udział w jego rozwoju.

Do dnia dzisiejszego nie wiadomo kim tak naprawdę jest Satoshi Nakamoto, a jego tożsamość urosła do rangi mitu. Z dużą dozą prawdopodobieństwa można powiedzieć, że tak już pozostanie.

 

(2009) Pierwsze kopanie kryptowaluty

Na początku 2009 roku oprogramowanie Bitcoin zostało po raz pierwszy publicznie udostępnione, a Satoshi Nakamoto wykopał pierwsze 50 Bitcoinów, rozpoczynając w ten sposób historię kopania kryptowaluty. Był to czas, kiedy zaangażowanych w rozwój technologii było niewielu programistów oraz entuzjastów, którzy przeczuwali, że pracują nad technologią przełomową.

 

(2010) Pierwsze udane transakcje

W pierwszych latach istnienia Bitcoina trudno było przypisywać mu jakąkolwiek wartość, ponieważ nie handlowano nim na większą skalę. Wtedy to developer Gavin Andresen dokonał zakupu 10 tysięcy Bitcoinów za $50 i stworzył stronę internetową Bitcoin Faucet, na której dosłownie oddawał Bitcoiny dla zabawy.

Najsłynniejsza historia z tego okresu to przypadek Laszlo Hanyecza – developera, który kupił dwie pizze za 10 tysięcy Bitcoinów, co uznaje się za pierwszą transakcję kryptowalutową. W momencie najwyższego kursu Bitcoina, dwie takie pizze kosztowałyby ponad 100 milionów dolarów. Laszlo nigdy jednak nie żałował swojej decyzji, ponieważ wierzy on, że był to niezbędny krok na drodze rozwoju całego ekosystemu kryptowalutowego.

W grudniu 2010 Satoshi Nakamoto opublikował swoją ostatnią publiczną wiadomość na popularnym forum internetowym zwanym bitcointalk. Opisał wtedy kilka szczegółów dotyczących najnowszej wersji oprogramowania. Był jeszcze później w mailowym kontakcie z kilkoma programistami, ale od kwietnia 2011 nie udziela się on w żaden sposób. Bardzo możliwe jest, że jego tożsamość już na zawsze pozostanie tajemnicą.

 

(2011) Pojawienie się nowych kryptowalut

Na skrzydłach względnego sukcesu Bitcoina i na podstawie jego rewolucyjnej technologii zaczęły pojawiać się nowe, alternatywne kryptowaluty. Nazywamy je kolektywnie altcoinami.

Większość z nich stara się ulepszyć oryginalny protokół Bitcoina, podkreślając takie cechy jak prędkość czy anonimowość. Jednym z pierwszych altcoinów jest Litecoin, który w porównaniu do złotego Bitcoina określa się mianem srebra. Obecnie istnieją już tysiące różnych kryptowalut.

 

(2013) Pierwsza duża bańka

W styczniu 2013 cena Bitcoina po raz pierwszy przekroczyła tysiąc dolarów. Był to ważny kamień milowy, mimo tego, że cena szybko spadła, a na podobny poziom wróciła dopiero po około dwóch latach.

Niektórzy ludzie ponieśli w tym czasie duże straty, co przysporzyło Bitcoinowi trochę negatywnej prasy. Nieważne jednak jak o tobie mówią, ważne żeby mówili. Dzięki temu kryptowaluty pojawiły się na radarze poważnych mediów oraz opinii publicznej.

Kryptowaluty rozwijały się, ale nikt nie wiedział jak długo to potrwa. Wiele z nich nie przetrwało do dnia dzisiejszego.

 

(2014) Mt. Gox i czasy zawirowań

W styczniu 2014, największa giełda Bitcoina – Mt Gox – została zhackowana i kradzieży uległo około 850 tysięcy Bitcoinów! Wciąż nie wiadomo, kto jest odpowiedzialny za tę największą kradzież w historii Bitcoina.

Kryptowaluty oparte są na idei anonimowości oraz decentralizacji, więc nie ma nic dziwnego w tym, że są one atrakcyjne dla przestępców. Ci, którzy mają jakieś pojęcie o technologii mogą z łatwością zatrzeć wszelkie ślady po swoich działaniach.

W listopadzie 2014, światem kryptowalut wstrząsnęła kolejna zła wiadomość. Ross Ulbricht – założyciel strony Silk Road – został skazany na dożywocie. Około 70% wszystkich rzeczy sprzedawanych poprzez jego stronę stanowiły narkotyki, a transakcje opłacane były Bitcoinami. Wiele ludzi uważa, że Ulbricht został skazany niesłusznie, ponieważ niektóre dowody użyte przeciwko niemu budzą wiele kontrowersji. Mała jest jednak szansa, że mężczyzna kiedykolwiek wyjdzie na wolność.

 

(2015) Ethereum i boom na altcoiny

Ethereum powstał w 2015 roku, a projekt ten często podaje się jako pierwszą użyteczną implementację systemu zbudowanego na koncepcji łańcucha blokowego. Ethereum wprowadzał inteligentne umowy (ang. smart contracts) – ciekawy koncept, który umożliwia zawieranie transparentnych publicznie umów w których transakcje przeprowadzane są w ściśle określonych warunkach. Filozofia inteligentnych umów obejmowała niezliczoną liczbę nowych tokenów, które zbudowane zostały w standardzie ERC20 i przechowywane były w łańcuchu blokowym Ethereum.

 

(2016) Rozkwit projektów ICO

Popularność Ethereum doprowadziła również do powstania projektów, które finansowanie zdobywały poprzez crowdfunding. W świecie kryptowalut określamy to mianem Initial Coin Offering (ICO) czyli pierwszej oferty coinów w dystrybucji. Ludzie kupowali coiny i tokeny z wiarą w projekt i przekonaniem, że wirtualne tokeny nabędą określoną wartość, kiedy planowany projekt zostanie zrealizowany.

Niektóre kraje (jak Chiny czy niektóre stany w USA) zakazały tego typu projektów, albo przynajmniej ostrzegły, że mogą to być oszustwa lub piramida finansowa pod przykrywką legalnej inwestycji.

 

(2017) Bitcoin osiąga 20 tysięcy dolarów

Liczba publicznie dostępnych platform tradingowych oraz giełd wymiany stale wzrastała, co pozwoliło na znacznie łatwiejszy handel kryptowalutą. Również projekty ICO zaczęły wchodzić w swój złoty okres.

Wszystko to przyczyniło się do szybkiego rozwoju całego ekosystemu. Nowa technologia obiecywała olbrzymie zyski, a całkowita kapitalizacja rynkowa kryptowalut na początku 2018 roku przekroczyła 800 miliardów dolarów. W zasadzie wszystkie kryptowaluty sprzedawały się jak świeże bułeczki.

 

(2018) Powrót do rzeczywistości

Ciężko było utrzymać ten wzrost, więc nic dziwnego, że w końcu bańka pękła, a ceny zaczęły spadać. Wiele projektów padło, ponieważ były one zbyt ambitne jak na tę rozwijającą się dopiero technologię. Trzeba brać jednak pod uwagę to, że takie zmienne cykle są zupełnie normalne w przypadku tak młodego rynku, jak rynek kryptowalutowy.

 

Wnioski

Żyjemy w świecie, który staje się coraz bardziej cyfrowy i wzajemnie połączony, a kryptowaluty odgrywają w nim bardzo ciekawą rolę. Bitcoin, jak również inne kryptowaluty, reprezentują jedną z możliwych ścieżek rozwoju pieniądza. Niektórzy przewidują, że radykalnie zmienią one światowy system finansowy.

Kryptowaluty mają potencjał by zmienić świat i pomóc ludziom odzyskać kontrolę nad finansami. Tyczy się to szczególnie mieszkańców krajów trzeciego świata, którzy nie mają równego dostępu do systemu bankowego. Istnieje wiele rodzajów kryptowalut, a każda z nich proponuje wyjątkowe rozwiązania różnorodnych problemów.

Podzielcie się swoimi odczuciami oraz pytaniami w sekcji komentarzy poniżej!